"Ik zal de beschikbaarheid en toegankelijkheid
van de gezondheidszorg bevorderen"Fragment uit artseneed van KNMG

Psychische problematiek bij kanker: maak het bespreekbaar

Psychische problematiek bij kanker: maak het bespreekbaar

Werk is belangrijk, ook na ontwrichtende kanker. Het biedt structuur, waardering, zelfvertrouwen. Je telt weer mee. Bij herstel na kanker speelt aandacht voor diversiteit in klachten een belangrijke rol. Naast fysieke beperkingen kunnen psychische aspecten enorme impact hebben. Een (ex) kankerpatiënt kan dan alle steun gebruiken. Heldere communicatie op bedrijfsarts-patiënt niveau helpt werknemers om ook te praten over psychische problemen. Juist na terugkeer in werk.

Psychische klachten bij kanker fors

Psychische klachten bij kanker zijn fors, zo blijkt uit cijfers ¹. Van de kankerpatiënten is 65% na 5 jaar nog in leven. Hiervan zijn er 45.000 werkzaam of keren terug in werk. Zo’n driekwart ² is nog jaren na herstel van de kanker zeer vermoeid, bijna de helft ervaart cognitieve klachten en angsten, een derde heeft depressieve klachten. Fysiek genezen betekent nog niet psychisch genezen, dat is iets waar ook de bedrijfsarts goed op kan inspelen. Erkenning van de problemen helpt al om het een plek te geven.

Knelpunten bij terugkeer in werk

Knelpunten bij terugkeer in werk kunnen pijn of vermoeidheid zijn, maar ook angst voor recidive werkt verlammend. Of somberte en depressieve gevoelens. Cognitieve stoornissen kunnen een serieuze aanslag vormen. Hoe frustrerend is het als het geheugen onbetrouwbaar blijkt en je concentratie niet meer is wat het geweest is? Bij 30% van de (ex)patiënten kan dit langdurig aanhouden, of niet meer weggaan.

Fysiek maar ook mentaal – het chemobrein

Waar fysiek kracht, conditie en coördinatie voor het herstel belangrijk zijn, geldt mentaal hoe stressbestendig en emotioneel stabiel een (ex)patiënt is. Dat je je eigen lichaam niet meer kan vertrouwen, vraagt veel van je mentale veerkracht en coping. Ook het zogenaamde “chemobrein” speelt hierbij een rol. Maar soms is het niet duidelijk of het niet goed uit voeren van executieve controlefuncties nu komt door mentale oververmoeidheid en stress, of door chemotherapie.

Psychische belastbaarheid: wat helpt om deze in kaart te brengen?

Verschillende aandachtspunten helpen om psychische belastbaarheid in kaart te brengen. 

Wat zijn de mentale klachten precies?

Er zijn meer dan 150 verschillende vormen van kanker, met allemaal een andere uitwerking op de mens. Psychische problematiek is hier niet van los te koppelen en vraagt om specifieke begeleiding. Waar de één volledig lamgeslagen kan raken van een goedaardige tumor en nog maanden mentaal niet toe is aan werkhervatting, gaat de ander weer vrij zorgeloos de steiger op na genezing van een maligne carcinoom. De beleving en coping stijl verschillen uiteraard per persoon. Zijn problemen lastig te duiden, dan kan een extra consultatie ter beoordeling van comorbiditeit, stressbestendigheid, coping en mentale veerkracht helpen. 

Open, duidelijke communicatie

Grenzen en beperkingen aangeven of zelfs maar het gesprek aangaan over cognitieve problematiek kunnen een barrière vormen voor een (ex)patiënt. Het lijkt zo voor de hand liggend, maar een open gesprek kan wonderen doen. Vraag er expliciet naar; waar zitten psychosociale blokkades? Wat ligt gevoelig? Wat is nodig om verder te gaan? Wat helpt, interesseert of inspireert iemand nog, of waar put je kracht uit? Zingeving en identiteit veranderen nog wel eens na zoiets ingrijpends als kanker.

Mentaal ondersteunen in de werksituatie

Mentaal ondersteunen in de werksituatie kan over simpele zaken gaan om structuur aan te brengen. Zoals concreet handvatten aanreiken om mensen, dingen of afspraken te onthouden bij geheugen- of concentratieverlies. Bespreek ook wat leidinggevende en collega’s moeten of mogen weten. Voelt de terugkerende werknemer zich voldoende gesteund en begrepen? Of is hier meer begeleiding nodig? Het verlagen van werklast, aanpassingen op de werkplek, of later starten kunnen doeltreffende maatregelen zijn. 

Begeleiding bij terugkeer na kanker: pak het holistisch aan

Begeleiding bij terugkeer na kanker vraagt om een holistische aanpak. Kanker deelt niet alleen fysiek, maar ook mentaal een mokerslag uit. Een mens heeft meerdere lagen, pel die af op het juiste moment in de tijd. Start met de fysieke problematiek, maar kijk tegelijkertijd naar psychiatrische en sociale gevolgen van de ziekte. Als je hebt ervaren dat alle stabiliteit ineens uit je leven kan verdwijnen, dan telt zingeving veel zwaarder. Juist bij terugkeer op de werkvloer kan een werknemer hierbij alle steun van de bedrijfsarts gebruiken.

 

 

1 Cijfers Integraal Kanker Centrum Nederland

2 Rapport Kanker in beeld, over leven met - en na kanker april 2019 – IKNL 

Dienstenoverzicht (verwijzers)

 Een psychiatrisch consult biedt op zeer korte termijn toegevoegde waarde, als het vermoeden bestaat van een psychiatrische stoornis (stemming-, angst-, trauma of stressor gerelateerd). Het helpt om mogelijke twijfel over een ...

Meer informatie

Over ons

Sitagre is een medisch expertisecentrum en een zusterbedrijf van Ergatis. We merken dat psychisch verzuim soms onnodig escaleert naar meerdere levensgebieden, als er niet tijdig wordt ingegrepen. Daarom zijn wij met Sitagre gestart. U ...

Meer informatie

De website www.sitagre.nl gebruikt cookies om de gebruikerservaring te kunnen verbeteren. Door gebruik te maken van deze website gaat u hiermee akkoord.